Dlaczego śmieci drożeją? System kaucyjny i wyższe opłaty

Dlaczego śmieci drożeją? Gminy mają mniej pieniędzy ze sprzedaży najcenniejszych surowców, bo system kaucyjny wyprowadził butelki PET i puszki poza żółte pojemniki. Wcześniej te wpływy pomagały pokrywać koszt odbioru pozostałych odpadów, a dziś rachunki obciążają także paliwo, energia, wynagrodzenia, inflacja, wymagane poziomy recyklingu i zła segregacja.

System kaucyjny jest jednym z powodów podwyżek, ale nie jedynym. Związek między kaucją a opłatami trzeba oceniać razem z pozostałymi kosztami całego systemu.

Co zmienił system kaucyjny

System kaucyjny formalnie ruszył 1 października 2025 r., a w praktyce działa od początku 2026 r. Obejmuje butelki plastikowe PET i puszki metalowe. Szkło jednorazowe zostało w systemie gminnym.

Wcześniej butelki PET i puszki aluminiowe trafiały do żółtych pojemników. Były najcenniejszymi surowcami, a ich sprzedaż pomagała gminom i instalacjom finansować odbiór pozostałych odpadów. Po zmianie gminne systemy straciły część tego źródła pieniędzy.

Dlaczego gminy tracą pieniądze

Piotr Szewczyk, prezes RIPOK, mówił w rozmowie z „Rzeczpospolitą”, że w pierwszym półroczu 2026 r. gminne instalacje straciły około 50 proc. dochodów ze sprzedaży surowców. „Rzeczpospolita” podała też, że już w 2025 r. gminy dopłaciły do systemu odpadowego ok. 1,5 mld zł przy łącznych kosztach ponad 15 mld zł.

Raport EKO-UNII i Stowarzyszenia Polski Recykling wskazuje, że bez mechanizmów kompensacyjnych straty samorządów mogą sięgnąć nawet 6 miliardów złotych. Gminy zostały „z najdroższą frakcją”, czyli szkłem. Według Spider's Web Kraków stracił na systemie kaucyjnym 9,5 mln zł w pierwszym półroczu 2026 r.

W Gdańsku rodzina w lokalu o powierzchni 65 m² zapłaci miesięcznie o 14,30 zł więcej za gospodarstwo. W Kobiórze gmina wprost wskazuje system kaucyjny jako przyczynę zmiany. Krapkowice wymieniają go obok paliwa, energii, płac i złej segregacji.

Czy kaucja to jedyny winny?

Nie. Jakub Tyczkowski, prezes Rekopolu, i ekspertka Anna Sapota szacują, że koszt systemu kaucyjnego dla gmin to ok. 1 zł na mieszkańca miesięcznie. Przypominają, że butelki PET i puszki to ok. 300 tys. ton z ok. 3 mln ton opakowań z gospodarstw domowych.

Na rachunki wpływają również paliwo, energia, wynagrodzenia, inflacja i wymagane poziomy recyklingu. Polska jest spóźniona z wdrożeniem ROP, czyli rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

Marek Wójcik ze Związku Miast Polskich ostrzega, że bez ROP gminy będą podnosić opłaty. Według resortu klimatu ROP ma pokrywać blisko 24 proc. wydatków gmin na odpady.

Opłaty za śmieci w 2027 r. — co już wiadomo

To nie koniec podwyżek. Gminy przygotowują już stawki na 2027 r., a według pierwszych szacunków, o których pisze Forsal, opłaty wzrosną średnio o 20–30 proc. W części samorządów podwyżki przekraczają 30 proc.

• Słupsk — od 1 stycznia 2027 r. 40 zł zamiast 31 zł od osoby (+29 proc.). Rada Miejska przyjęła uchwałę 30 września 2026 r. Jako główny powód wskazano system kaucyjny: miejska spółka straciła w ciągu roku 1,2 mln zł przychodów z surowców.
• Wodzisław Śląski — propozycja 42 zł zamiast 34 zł od osoby od 1 stycznia 2027 r. (+25 proc.). Miasto dopłaca dziś do systemu odpadowego ponad 3 mln zł rocznie.
• Region leszczyński (Komunalny Związek Gmin Regionu Leszczyńskiego) — 45 zł zamiast 33 zł od osoby (+36 proc.) od 1 lipca 2026 r. do końca 2027 r. Związek tłumaczy podwyżkę inflacją i wzrostem płac.
• Szczecin — Rada Miasta 13 października 2026 r. przyjęła nowe stawki od 1 stycznia 2027 r.: 133 zł zamiast 130 zł od gospodarstwa domowego oraz 11,60 zł zamiast 11,30 zł za m³ zużytej wody, czyli wzrost o niespełna 2,7 proc. Miasto uzasadnia go droższym odbiorem odpadów (oferty w przetargu wyższe średnio o 5,6 proc.) i coraz większą ilością odpadów oddawanych do ekoportów. Szczegóły i kalkulator: opłata za śmieci w Szczecinie od 2027 r.

Zaktualizujemy stawki na 2027 r. we wszystkich miastach i gminach, które obsługuje SmiecioPlan.pl — w Szczecinie, Gdańsku, Gdyni, Sopocie, Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie, Katowicach, Zabrzu, Łodzi, Białymstoku, Gorzowie Wielkopolskim, Mławie, Sulejowie i Siemiatyczach. Nowe kwoty pojawią się w naszych cennikach, gdy tylko rady je uchwalą, a ten artykuł również będziemy aktualizować.

Ile zapłacisz w swoim mieście

Zacznij od cennika swojej gminy, jeśli chcesz sprawdzić opłatę za śmieci w 2026 r. SmiecioPlan.pl udostępnia bezpłatny harmonogram wywozu odpadów w 15 miastach i gminach oraz cenniki m.in. dla Szczecina, Gdańska, Wrocławia, Krakowa, Poznania i Gdyni.

Pilnuj segregacji i sprawdź, czy kompostownik może pomóc Ci obniżyć rachunek. W ten sposób łatwiej ocenisz, skąd bierze się opłata.

Sprawdź aktualny cennik wywozu odpadów w swoim mieście:

• Szczecin
• Gdańsk
• Gdynia
• Poznań
• Wrocław
• Kraków

Terminy odbioru wszystkich frakcji pod swoim adresem znajdziesz w bezpłatnej wyszukiwarce harmonogramów SmiecioPlan.pl, a zasady sortowania — w poradniku segregacji. Szczegóły podwyżki we Wrocławiu opisaliśmy w artykule o nowej stawce 55 zł.

Najczęstsze pytania o system kaucyjny i opłaty za śmieci